Veilig oversteken: verantwoordelijkheid en realiteit op de oversteekplaats
Oversteekplaatsen zijn bedoeld om voetgangers een veilige doorgang te bieden, maar recente cijfers tonen aan dat die veiligheid allesbehalve vanzelfsprekend is. Uit gegevens van het Vias institute blijkt dat één op de drie ongevallen met voetgangers plaatsvindt op een oversteekplaats. Bovendien tonen enquêtes aan dat 9 op de 10 Belgische voetgangers regelmatig worden gehinderd door automobilisten die niet stoppen wanneer ze willen oversteken. Deze cijfers bevestigen een probleem dat veel voetgangers dagelijks ervaren: zelfs op een zebrapad blijft oversteken een risicomoment.
Eén op de drie ongevallen met voetgangers gebeurt op een zebrapad, en negen op de tien voetgangers worden regelmatig gehinderd door automobilisten die niet stoppen.
Cijfers die tot nadenken stemmen
Een analyse van de ongevallen met voetgangers over de voorbije tien jaar toont aan dat 33% van de voetgangers die betrokken was bij een letselongeval, op dat moment een oversteekplaats gebruikte, al dan niet met verkeerslichten. In totaal raakten in die periode ongeveer 14.000 mensen gewond terwijl ze overstaken.
De risico’s situeren zich vooral op onbeveiligde oversteekplaatsen. Meer dan de helft (53%) van de voetgangers die tijdens het oversteken werd aangereden, bevond zich op een zebrapad zonder verkeerslichten of politie. Recente cijfers tonen zelfs een verdere toename: in 2024 gebeurde 59% van deze ongevallen op een onbeveiligde oversteekplaats, terwijl 17% plaatsvond vlak naast het zebrapad.
Regels zijn gekend, gedrag blijft achter
Opvallend is dat de verkeersregels bij de meeste automobilisten goed gekend zijn. Volgens onderzoek weet 84% van de bestuurders dat ze verplicht zijn te stoppen voor voetgangers die zich op een oversteekplaats bevinden of die op het punt staan die te betreden. Toch blijkt uit de praktijk dat veel bestuurders deze regels niet naleven.
Het Vias institute stelt vast dat automobilisten vaak niet stoppen om tijd te winnen of omdat ze afgeleid zijn. Daarmee brengen ze voetgangers in gevaar en begaan ze bovendien een zware verkeersovertreding. Geen voorrang verlenen aan voetgangers is een overtreding van de derde graad en kan leiden tot een boete van 174 euro, exclusief administratiekosten.
Verkeersveiligheid wordt vaak omschreven als een gedeelde verantwoordelijkheid. Dat klopt, maar het betekent niet dat elke weggebruiker eenzelfde rol of impact heeft.
De kwetsbaarheid van de voetganger
De Voetgangersbeweging benadrukt dat verkeersveiligheid weliswaar een gedeelde verantwoordelijkheid is, maar dat niet elke weggebruiker dezelfde impact heeft. Voetgangers zijn kwetsbaar en onbeschermd, terwijl bestuurders zich voortbewegen met voertuigen die door hun snelheid en massa ernstige gevolgen kunnen hebben bij een aanrijding. Dat verschil impliceert ook een verschil in verantwoordelijkheid: de sterkste weggebruiker draagt de grootste verantwoordelijkheid.
Wanneer automobilisten niet stoppen aan een zebrapad, verliest de oversteekplaats haar functie als veilige plek. Dat ondermijnt het vertrouwen van voetgangers en verhoogt het risico op ongevallen, zeker voor kinderen en andere kwetsbare groepen.
Infrastructuur en gedrag gaan hand in hand
Naast individueel gedrag speelt ook de inrichting van de publieke ruimte een belangrijke rol. Oversteekplaatsen zonder verkeerslichten blijven vandaag risicovolle punten. Volgens de Voetgangersbeweging kan een doordachte weginrichting bijdragen aan veiliger gedrag. Beter zichtbare en verhoogde oversteekplaatsen, snelheidsremmende maatregelen en duidelijke visuele signalen kunnen de attentie van bestuurders verhogen en het aantal conflicten verminderen.
Naar een veiligere oversteek
De cijfers van Vias laten weinig ruimte voor interpretatie. Het oversteken van de straat blijft een kritiek moment, precies daar waar veiligheid gegarandeerd zou moeten zijn. Door tijdig te vertragen, voorrangsregels consequent na te leven en rekening te houden met kwetsbare weggebruikers, kunnen bestuurders een wezenlijk verschil maken.
Veilig oversteken begint niet alleen bij duidelijke regels, maar vooral bij aandacht, respect en verantwoordelijkheid van de sterkste weggebruiker. Alleen zo kan de oversteekplaats opnieuw worden wat ze hoort te zijn: een veilige en vanzelfsprekende doorgang voor elke voetganger.
Bronvermelding:
Vias institute. (2026, 30 maart). 1 op 3 ongevallen met voetgangers doet zich voor op oversteekplaats. https://www.vias.be/nl/newsroom/1-op-3-ongevallen-met-voetgangers-doet-zich-voor-op-oversteekplaats-/
Voetgangersbeweging. (2026, 25 maart). Veilig oversteken begint bij verantwoordelijkheid van de sterkste weggebruiker. https://www.voetgangersbeweging.be/veilig-oversteken-begint-bij-verantwoordelijkheid-van-de-sterkste-weggebruiker/
Klik hieronder om de wegcode voor wandelaars te bekijken.
Klik hier
